خانه ملک

شادروان حاج حسین آقا ملک ، فرزند ارشد حاج محمد کاظم
ملک التجار دوره ناصر الدین شاه قاجار ، بزرگترین واقف ایران ، در 26 فروردین ماه
1254 برابر با 9 ربیع الاول 1292 در منزل اجدادی خود واقع در بازار بین الحرمین
تهران چشم به جهان گشود و در همان خانه در مرداد ماه 1351 برابر با جمادی الاخر 1392 چشم از جهان فروبست. پدر ایشان صاحب املاک زیادی در تهران و خراسان بود . بنابراین
از سوی پدر ، برای اداره املاک خراسان و نیز خادمی امام رضا (ع) و دستگیری مردم
ضعیف و آبادانی منطقه به آن منطقه فرستاده شد.


خانه ی اعیانی ایشان در نخستین خیابان مدرن مشهد در
دوره ی پهلوی اول ؛ نخست پهلوی نامیده شد. هرچند به روال گذشته به جهت ارگ حکومتی قدیم
در ذهن و زبان مردم نام "ارگ" جاری بود و هنوز هم کم و بیش جاری است! خیابان
ارگ حد فاصل دنیای قدیم و جدید و آغاز تجدد در شهر مشهد تواند بود. خانه ی شادروان
حاج حسین آقا ملک در میانه ی این خیابان روبروی ساختمان دارایی و خیابان جم قرار داشت و دارد.این خانه در تاریخ 18 شهریور 1377 با شماره ثبت 2115 به ثبت آثار ملی رسیده است.


خانه ای بزرگ با ساختمانی قدیمی با معماری اواخر
قاجار و اوایل پهلوی با زیربنایی در حدود 600 متر مربع در دو طبقه و نمایی آجری و
پنجره های چوبی در دو سوی بنا که فضای داخلی خانه را با سالن ها و اتاق های متعدد ؛
از نور بی نیاز می کرد.


اتاق پذیرایی مستطیل شکل آن با سقف چوبی و منبت کاری
شده و نیز شومینه با گچ بری زیبای آن ؛ با پنجره هایی رو به خیابان و حیاط بزرگ و
با صفا ؛ جلوه خاصی به این خانه اعیانی بخشیده است. علاوه بر آن اکنون تابلو ها و تابلو
فرش ها و آثار متنوع هنری ؛ با انعکاس نور در خود ؛ بیننده را با خود به فضایی
خیالی می افکنند.


اما اکنون از حیاط هزار متری آن نمی توانستی حوض بزرگ
و درختان تنومند سر به آسمان کشیده را ببینی ؛ تنها چند درخت کهنسال با شاخه هایی
اندک از گذشت روزگاران خبر می دادند که در آغاز بهار غنچه و برگی بر آنها دیده نمی
شد. اما باغچه های آن سرسبز بود و پر گل.

اما اکنون دیوار های حیاط چون گذشته با
آسمان و رنگ نیلی آن مماس نمی شود و ساختمان ها و برج هایی کم کم در پیرامون آن می
رویند و زیبایی و چشم انداز این حیاط را برای همیشه مسدود خواهند کرد و بدتر این که همه ی خاطره ها و تاریخ این خیابان
را کم کم از اذهان پاک می کنند!



در انتهای حیاط ؛ خرابه های حمام زیر زمینی خانه بود
که سقف فروریخته ی آن ؛ درون حمام را به خوبی نشان می داد. در گذشته کسی در خانه
اش حمام نداشت و اگر هم داشت در زیر زمین ساخته می شد.

اما شادروان حاج حسین آقا ملک بیشتر با باغ خود در مشهد - ملک آباد - مشهور است. زمانی باغ ملک آباد مرز غربی شهر بود و بلواری که در شمال آن به سوی غرب امتداد داشت پس از خیابان احمدآباد – حدفاصل میدان کاخ ( فلسطین امروز) تا تقی آباد( دکتر شریعتی امروز) – با درختان سر به آسمانش زیباترین تونل سبز مشهد بود که تا سالها بهترین مسیر پیاده روی تا پارک بزرگ مشهد محسوب می شد.

اما افسوس که آهن و بتون و آسفالت کار خود را کردند ؛ درختان را کندند و بلوار را پهن تر نمودند و برای همیشه این خیابان بهشتی را نابود ساختند چون باید مدرن می شدیم!

اما شادروان حاج حسین آقا ملک بیشتر با باغ خود در مشهد - ملک آباد - مشهور است. زمانی باغ ملک آباد مرز غربی شهر بود و بلواری که در شمال آن به سوی غرب امتداد داشت پس از خیابان احمدآباد – حدفاصل میدان کاخ ( فلسطین امروز) تا تقی آباد( دکتر شریعتی امروز) – با درختان سر به آسمانش زیباترین تونل سبز مشهد بود که تا سالها بهترین مسیر پیاده روی تا پارک بزرگ مشهد محسوب می شد.

اما افسوس که آهن و بتون و آسفالت کار خود را کردند ؛ درختان را کندند و بلوار را پهن تر نمودند و برای همیشه این خیابان بهشتی را نابود ساختند چون باید مدرن می شدیم!
+ نوشته شده در پنجشنبه دهم مرداد ۱۳۹۲ ساعت 3:25 توسط کیخسرو ایرانی
|
ایران به قول ایرانشناس آمریکایی ریچارد نلسون فرای ، سرزمین آفتاب درخشان ، آب روان و آثار باستان است. فرهنگ وطن ما به طرز شگفتی در برابر جریان های نیرومند اسطوره ای زمانه ی خود سخت ایستاده است. سنتز شگرف تاریخ ما حاصل چنین برخوردی است. این تاریخ را عنصری جاودانی و مینوی حفظ کرده و ساختار فرهنگ ما را پدید آورده است. این فرهنگ از جغرافیای طبیعی ما جدا نیست. مینو ، طبیعت ، فرهنگ عناصری جدانشدنی اند. نگارنده فهم جغرافیای طبیعی ایران زمین را بدون التفات به آن عناصر ممکن نمی داند.علاوه بر این که مطالعه و گشت و گذار در این طبیعت بدون این نگرش مینوی تفریح اصیلی نخواهد بود.